DUURZAAM
WONEN

Een opdracht voor HAVO 4en VWO 4

ANW

Domein: Biosfeer

DUURZAAM WONEN

Over deze opdracht

Hoe ontwerp je een wijk?

Architecten ontwerpen huizen. Veel van de nieuwe huizen die in Nederland worden gebouwd komen te staan in nieuwe wijken. Een nieuwbouwwijk dus.

Door wie wordt een wijk eigenlijk ontworpen? Wie bepaalt wat er allemaal in een wijk komt en hoe zo’n wijk eruit gaat zien?

In Nederland gebeurt dat vooral door de gemeente. De gemeente bepaalt hoeveel huizen, winkels, scholen en waar de wegen lopen. De gemeente bepaalt ook hoe het afval wordt afgevoerd, hoeveel lawaai er mag zijn en waar de auto’s kunnen parkeren.

Een aantal gemeenten in Nederland heeft de afgelopen jaren een wijk ontworpen op een duurzame manier. Voorbeelden hiervan zijn Lelystad (de wijk de Landerijen) en Utrecht (de wijk Het Groene Dak). Dit zijn wijken die als geheel zo duurzaam mogelijk zijn. Dat betekent dat niet alleen de huizen zelf duurzaam gebouwd zijn maar dat ook de wijk als geheel zo min mogelijk belastend is voor het milieu.

In Almere ontbreekt zo’n wijk. Op dit moment wordt er op het gemeentehuis nagedacht over de vraag of de gemeente Almere ook een duurzame wijk moet of wil gaan bouwen.

Waarom? Natuurlijk omdat het ‘goed is voor het milieu’. Maar ook omdat het een stad goede publiciteit oplevert.

Bij het ontwerpen van een gewone wijk komt al heel wat kijken, bij het ontwerpen van een groen wijk nog veel meer.

Wat te doen met het afval, met de auto’s, met het lawaai…..

Jullie zijn door de gemeente Almere gevraagd een projectteam te vormen. Dit projectteam moet een groen wijk in de gemeente Almere ontwerpen.

Jullie gaan dus beslissen wat er allemaal wel en niet in de wijk moet komen.

Jullie presenteren dit door een ontwerp te maken van jullie wijk.

Wees origineel maar verlies de harde werkelijkheid niet uit het oog!

De opdracht

Jullie vormen het projectteam ‘groen Almere”.

Jullie opdracht is het ontwerpen van een duurzame wijk in de gemeente Almere.

Het projectteam bestaat uit vier personen.

Aan het eind van deze periode hebben jullie een plattegrond gemaakt van een nieuw te bouwen wijk in Almere. Deze wijk moet een duurzame wijk zijn, bovendien moet het een leuke wijk zijn om in te wonen. Behalve de plattegrond maak je ook een poster waarop je uitlegt wat er bijzonder aan je wijk is én waarom mensen er plezierig kunnen wonen. Het is namelijk wel de bedoeling dat de huizen in je wijk verkocht worden.

Zowel de plattegrond als de poster worden tentoongesteld in de klas.

Dit in het kort over jullie opdracht, onder het kopje ‘Proces’ zal uitgelegd worden hoe je te werk moet gaan.

Veel plezier!

Het Proces

Om een goede wijk te kunnen maken ga je een aantal stappen uitvoeren.

1. De tijdsplanning

2. De begintest.

3. De taakverdeling

4. Het inlezen

5. De eisen van de gemeente

6. Plannen maken

7. Plannen kiezen

8. De plattegrond maken

9. De poster maken

10. De presentatie

1. De tijdsplanning

Dit onderdeel voer je met het hele projectteam uit. Besteed er niet teveel tijd aan, hooguit een half uur.

Lees eerst de hele opdracht globaal door. Maak per onderdeel een inschatting van hoeveel tijd je nodig hebt. Zorg dat je goed weet wanneer de tentoonstelling gehouden wordt. Plan het werk voor de opdracht in in de agenda’s van het hele projectteam. Houdt rekening met vakantie, probeer alvast te bedenken wat je op school wilt doen en wat thuis.

Van sommige onderdelen is het lastig om nu al goed te bedenken hoeveel tijd ze kosten. Houdt daarom steeds in de gaten of je planning nog klopt of misschien bijgesteld moet worden.

2. De begintest

Hieronder staan een aantal meerkeuze vragen over duurzaam wonen.

Je maakt deze test individueel.

Als je test gemaakt heb krijg je te horen wat je score is.

1. Als je het hebt over duurzaam wonen en bouwen wordt met het woord duurzaam bedoelt:

a. Zo duur mogelijk bouwen.

b. Zo lang mogelijk over een bouwproject doen.

c. Zo milieuvriendelijk bouwen.

d. Geen idee.

2. Het energieverbruik in een groene wijk zou eigenlijk

a. Helemaal uit natuurstroom moeten bestaan

b. Net zo moeten zijn als in iedere andere wijk

c. Nul moeten zijn

d. Geen idee

3. Duurzaan bouwen is ook iets waar het rijk zich mee bemoeit..

a. Ja, de plannen liggen vast in het ABP en het ABP+

b. Ja, de plannen liggen vast in het NMP en het NMP+.

c. Nee, dat mogen gemeentes helemaal zelf weten.

d. Geen idee.

4. De laatste keer dat alle wereldleiders met elkaar praatten over duurzaamheid gebeurde dat in

a. Amsterdam

b. Kyoto

c. Rio de Janeiro

d. Geen idee

5. De burgemeester van Almere heet

a. Dick de Boer

b. Wim Kok

c. Hans Ouwenkerk

d. Geen idee

6. Of een wijk uiteindelijk gebouwd wordt of niet wordt besloten door

a. Architecten

b. College van burgemeester en wethouders

c. Gemeenteraad

d. Geen idee

7. Volgens de Nederlandse regering moet de kwaliteit van degrond waar huizen opgebouwd gaan worden zo zijn:

a. Dat je er alles mee kan doen, dus ook een boerenbedrijf op beginnen

b. Dat je er veilig op kunt wonen

c. Dat maakt niet uit.

d. Geen idee

De goede antwoorden zijn:

1. c

2. a

3. a

4. b

5. c

6. c

7. a

Je eigen score:

• 0 of 1 fout; Je weet er al aardig wat van, ga verder met de opdracht
• 2, 3 of4: fout: Kijk goed welke vragen je goed en fout hebt en probeer ervan te leren

§ 5,6 of 7 fout: Misschien is het een goed idee om eerst nog eens wat over dit onderwerp te lezen. Gebruik je bronnenboek van ANW en kijk op websites van kranten.

3. De taakverdeling.

Het projectteam bestaat uit vier personen. De deskundigheidsverdeling in het team is als volgt::

• Eén lid van het team is de bodem en waterdeskundige
• Eén lid van het team is de energiedeskundige.
• Eén lid van het team is mobiliteits en geluidsdeskundige.
• Eén lid van het team is afvaldeskundige.

Behalve dat ieder lid van het team zijn eigen deskundigheid heeft zijn er nog de volgende taken te verdelen:

• Er is één voorzitter, de voorzitter is eindverantwoordelijk, verantwoordelijk voor het in de gaten houden van de planning en contactpersoon met de docent..
• Er is één secretaris, hij/zij zorgt ervoor dat afspraken en plannen goed vastgelegd en bewaart worden.
• Er is ontwerper, hij/zij is in de ontwerpfase degene die zorgt dat de wijk een aantrekkelijk geheel wordt..
• Er is één materiaalverzorger, hij/zij is verantwoordelijk voor de aanlevering van de juiste materialen op het juiste moment..

De taakverdeling en taakuitvoering vindt natuurlijk plaats in goed overleg.

4. Het inlezen.

Voordat je verder gaat zul je natuurlijk heel veel willen weten over duurzame wijken. Wat is precies een duurzame wijk, aan welke eisen moet de wijk voldoen enz.

Hieronder staan een aantal bronnen die je moet raadplegen. Bij iedere bron staan vragen die je tijdens het lezen gaat beantwoorden. Ieder lid van het projectteam beantwoord de vragen vanuit zijn/haar eigen deskundigheid. Maak hier een duidelijk verslag van en lever dat in bij de secretaris van het projectteam.

Verder zijn er nog een hele aantal internetsites die leuk of interessant zijn, gebruik die als je meer wilt weten over iets.

De verplichte bronnen

1. Nota duurzame woonmilieus

Hierin vind je de plannen van de gemeente.

Alle leden van het projectteam lezen de samenvatting en iedereen leest het hoofdstuk dat voor zijn/haar deskundigheid van belang is. Je ziet in de nota steeds per onderwerp vier ambitieniveaus staan. Autonoom, beperk schade tot het minimum, corrigeer normaal gebruik en de normale situatie. Met autonoom wordt bedoelt wat de ideale, minst vervuilende oplossing is, met normaal gebruik wordt bedoeld hoe de situatie nu is. De andere twee zitten daar tussen in.

Vergelijk voor je eigen deskundigheidsgebied (dit kan trouwens ook in twee hoofdstukken staan) de verschillende ambitieniveaus voor de wijken en maak hiervan een korte (leesbare) samenvatting.

2. www.groenedak.nl

Dit is een site die gemaakt is door de bewoners van de ‘groene dak’in Utrecht. Deze wijk bestaat al vijf jaar. Op de site zie je welke maatregelen er genomen zijn om de wijk zo duurzaam mogelijk te maken. Je vindt op deze wijk ook ervaringen van de bewoners met het wonen in deze wijk.

Zoek op deze site voor je eigen deskundigheidsgebied op wat er voor maatregelen genomen zijn en welke wel en welke niet in de praktijk succesvol zijn. Schrijf hier een kort verslag van.

Als je bij een zoekmacine als Google zoekt op bv duurzame wijken kom je nog allerlei interessante sites tegen. Leuk als je tijd over hebt, maar besteed er niet teveel energie aan.

Voor dat iedereen aan de slag gaat wordt in goed onderling overleg afgesproken wanneer het werk ingeleverd moet worden.

5. Eisen van de gemeente

Jullie projectteam werkt in opdracht van de gemeente Almere. Belangrijk is het om de goed te luisteren naar wat de klant wil.

Allereerst wil de gemeente een wijk die zo duurzaam mogelijk is en waarvan de huizen goed verkocht kunnen worden, dus het moet voor de bewoners aantrekkelijk zijn.

Verder heeft de gemeente al vastgesteld waar de wijk in Almere gebouwd moet worden en wat er aan woningen en andere voorzieningen in moeten komen.

De plaats van de wijk. De duuzame wijk gaat gebouwd worden in Almere-Buiten in het gebied tussen de A6, de spoorlijn, de Hogering en de Spectrumdreef. Het is een gebied van ongeveer 1,5 km bij 1km. Op het kaartje hieronder is het het gebied in het midden aan de rechterkant..

.

In het gebied mag alleen laagbouw gebouwd worden (dus geen flats). Alle huizen krijgen een voortuin en een achtertuin en hebben een kavel van ca 6 bij 20 m.

Er moeten 4000 woningen gebouwd worden. Verder moet er een supermarkt, een gezondheidscentrum en een basisschool komen. Deze drie voorzieningen krijgen per stuk een kavels ter grootte van 50 bij 50 m.

De lage vaart, die dwars door de wijk loopt, moet deel uit gaan maken van een recreatiegebied. Dit water moet dus voor alle bewoners toegankelijk zijn, dus geen huizen met een tuin aan het water.

Verder moeten er aparte wegen komen voor de auto’s, de fietsen, de voetgangers en het openbare vervoer. Deze wegen moeten aansluiten op de bestaande wegen in Almere. Op een stadsplattegrond van Almere kun je zien welke wegen dat zijn.

De ruimte die overblijft moet een samenhangend geheel blijven. In dat gebied moet er voor iedereen uit de wijk (kleine kinderen, tieners, volwassenen en ouderen) mogelijkheid zijn om te recreëren.

Een groot nadeel van het gebied dta de gemeente heeft aangewezen is dat het ligt tussen een spoorweg en een snelweg en dat er dus veel geluidsoverlast is. De gemeente heeft nadrukkelijk aan het projectteam gevraagd hier een oplossing voor te vinden.

6. Plannen maken

Iedereen heeft nu een beeld van een duurzame wijk.

Ieder gaat nu voor zijn eigen deskundigheidsgebied een plan maken.

In dit plan moet komen te staan wat er in de wijk voor voorzieningen gebouwd en aangelegd moeten worden om op dat gebied een duurzame wijk te maken.

Deze plannen lever je uitgewerkt op schrift in bij de secretaris van het projectteam.

Verder gaat de ontwerper nu een eerste opzet maken voor de plattegrond van de wijk. Hij/zij tekent op 1 A3 papier waar de huizen, de wegen etc. gebouwd gaan worden.

Uiteraard mag de ontwerper aan de andere leden van het projectteam ideeën en hulp vragen. Ook dit plan wordt ingeleverd bij de secretaris.

Voor dat iedereen aan de slag gaat wordt in goed onderling overleg afgesproken wanneer het werk ingeleverd moet worden.

In deze fase van het proces is het belangrijk dat de voorzitter goed in de gate heeft of alle teamleden hun werk naar behoren uitvoeren en op het afgesproken tijdstip inleveren bij de secretaris.

7. Plannen kiezen

Alle plannen die gemaakt zijn worden tijdens een gezamenlijk bijeenkomst naast elkaar gelegd.

Er wordt nu een onderscheid gemaakt tussen plannen die essentieel zijn voor de wijk en plannen die wel leuk zijn maar toch minder belangrijk.

Allereerst worden nu de essentiële plannen ingepast in het ontwerp van de wijk. Misschien moet het ontwerp hiervoor op bepaalde punten aangepast worden.

Als deze plannen een plaats in de wijk hebben gekregen wordt er gekeken welke ander leuke plannen nog uitgevoerd kunnen worden. Ongetwijfeld zul je nu als team een keuze moeten maken en zullen sommige dingen niet uitgevoerd kunnen worden.

In deze fase zorgt de secretaris ervoor dat duidelijk opgeschreven wordt waarom sommige plannen essentieel gevonden worden en andere niet. Bovendien moet er goed opgeschreven worden waarom sommige plannen niet uitgevoerd worden en andere wel.

Deze informatie heb je nodig om later aan de gemeente en de toekomstige bewoners uit te kunnen leggen wat deze wijk zo duurzaam én leuk maakt!

8. De plattegrond maken

De voorzitter zorgt ervoor dat alle taken van stap 8 en 9 eerlijk over alle teamleden verdeelt worden. Ook nu moet de voorzitter in de gaten houden dat de tijdsplanning gehaald wordt..

Alle plannen zijn nu op schrift klaar.

Verwerk dit alles op een wijk plattegrond. Je maakt de plattegrond op een A1 papier (formaat opengevouwen krant). Maak er een duidelijke legenda bij zodat iedereen kan zien wat wat is. Voor de overzichtelijkheid is het goed om kleur te gebruiken. Geef ook op de kaart aan wat de schaal is.

Verder maak je op A3-formaat een tekening van een dwarsdoorsnede van de wijk, zodat ook te zien is wat er allemaal onder de grond in de wijk gebeurt.

Als laatst maak je van één van de meest vernieuwende plannen die je in je wijk hebt uitgevoerd een 3-dimensionaal model, dit dient als illustratie bij de plattegrond.

De materiaalverzorger moet goed plannen en creatief inkopen doen.

9. Poster maken

Bij de plattegrond hoort ook een poster.

Op de poster moet duidelijk komen te staan wat er zo bijzonder aan deze wijk is en wat er zo leuk aan deze wijk is. Beide zaken moeten duidelijk naar voren komen. Belangrijk daarmee is dat je uitlegt waarom je voor bepaalde zaken gekozen hebt en dat je voorbeelden uit je wijk gebruikt..

Zorg dat de poster er aantrekkelijk uitziet, hij moet mensen overhalen een huis in deze wijk te kopen!

De informatie die je hiervoor nodig hebt kun je van de secretaris krijgen, die heeft immers steeds opgeschreven waarom beslissingen genomen zijn zoals ze genomen zijn.

10. Tentoonstelling.

Op het van te voren afgesproken tijdstip wordt je werk in de klas tentoongesteld. Zorg dat het geheel er verzorgt uitziet want je klasgenoten geven een beoordeling!

6. Evaluatie

	Minimaal 1	Matig 2	Voldoende 3	Uitstekend 4	Score
Het inlezen	Verplichte bronnen niet opgezocht, geen aantekeningen gemaakt.	Verplichte bronnen opgezocht, matige aantekeningen gemaakt.	Verplichte bronnen opgezocht, goede (relevant en niet te lang) aantekeningen gemaakt.	Verplichte bronnen opgezocht, goede aantekeningen gemaakt.. Bovendien interessante extra bronnen gevonden.
Plannen en ideeën	Nauwelijks plannen gemaakt, niets op schrift gezet.	Geen eigen ideeën in de plannen verwerkt, onduidelijk op schrift gesteld	Leuke eigen ideeën, duidelijk op schrift gezet.	Leuke eigen ideeën, duidelijk op schrift gezet. Bovendien verassende plannen .
Plattegrond	Slordig en onduidelijk uitgevoerd	Niet compleet uitgevoerd, wel een deel van de plannen duidelijk verwerkt	Duidelijk plattegrond, waar alle plannen in terug te vinden zijn. Netjes uitgevoerd.	Duidelijk plattegrond, waar alle plannen in terug te vinden zijn Zeer fraai uitgevoerd.
Poster	Slordig en onduidelijk uitgevoerd	Niet compleet uitgevoerd, wel een deel van de voordelen van de wijk duidelijk verwerkt	Wervende poster, voordelen van de wijk zijn duidelijk aangegeven en keuzes van het projectteam worden toegelicht.	Wervende poster, voordelen van de wijk zijn duidelijk aangegeven en keuzes van het projectteam worden toegelicht. Zeer fraai uitgevoerd
Samenwerking	Steeds hulp nodig van de docent bij het oplossen van conflicten.	Vaak hulp nodig van de docent bij het oplossen van conflicten. Weinig efficiënt gewerkt	Zelf in staat conflicten op te lossen. Efficiënt te werk gegaan.	Zelf in staat conflicten op te lossen. Efficiënt te werk gegaan. Er heerst een erg goede sfeer.
Beoordeling klasgenoot	Hier zou ik nooit gaan wonen.	Waarom zo ik hier gaan wonen?	Dit ziet er wel leuk uit!	Hier wil ik persé wonen.
Totaal score

Conclusie

Je hebt nu in een paar weken tijd een duurzame wijk ontworpen. Je hebt ongetwijfeld een boel geleerd over wat er allemaal komt kijken bij het ontwerpen van een wijk. Je hebt ook veel geleerd over wat een wijk duurzaam maakt.

Hopelijk heb je je wijk zo gemaakt dat je klasgenoten het een aantrekkelijke wijk vonden om eventueel in te wonen!!

Normaal heeft het ontwerpen van een wijk veel meer voeten in de aarde, we hopen dat je dit een leuke kennismaking vond!

Waarschijnlijk ben je ook wat wijzer geworden over het samenwerken in projectteams. Misschien heb je kleine of grotere conflicten voorkomen of opgelost.