Inleiding

Stel je voor: je werkt straks op een school voor voortgezet onderwijs en een collega nodigt je uit om samen onderwijs te gaan ontwerpen. De moeilijkheid is: die collega is van een ander vakgebied. Zou je dat willen? Zou je het kunnen?

Deze module is opgezet vanuit het idee dat er tal van zinvolle aanleidingen zijn om met collega’s van andere vakgebieden samen te werken; en ook dat deze samenwerking in het onderwijs steeds vaker zal worden gevraagd. Er komen immers veel onderwerpen op de school af, die niet direct aan één schoolvak zijn te koppelen. De tijd dat onderwijs over algemene thema’s leidde tot vrijblijvende feestprogramma’s is al lang voorbij. Er gaat geleerd worden, en liefst nog harder dan normaal.

In deze module werk je als ontwerpteam. Je ontwerpt binnen dit team, in samenwerking met een of meer andere deelnemers, onderwijs dat past bij een vakoverstijgend of ‘vakdoorsnijdend’ thema. Voor het opdoen van inspiratie wordt niet alleen van expertise van de deelnemers en de docenten gebruik gemaakt, maar ook van het computerprogramma Door! Door! staat voor Digitale Onderwijs Ontwerp Ruimte en is een van de eerste programma’s bedoeld voor het bevorderen van het zelf ontwerpen van onderwijs door leraren in het voortgezet onderwijs. Duurzaamheid is het centrale thema. Onder dit thema heeft men praktijkkennis van-docenten-voor-docenten verzameld en in het programma opgenomen. Deelnemers aan de keuze-module krijgen de beschikking over dit programma. Zie desgewenst de website www.leren-voor-duurzaamheid.nl. De resultaten van het werk worden desgewenst gepubliceerd op www.ontwerpatelier-vo.nl.
Ook kun je gebruik maken van de publicatie ‘Actief leren – verhalend ontwerpen in het voortgezet onderwijs’ (Wolters Noordhof 1999). In dit boek wordt een specifieke werkwijze uiteengezet, die bruikbaar is voor het ontwerpen van vakoverstijgende onderwerpen. Zie ook de website www.verhalendontwerpen.nl

Werkwijze

Kleine ontwerpteams; echte en als digitale groep
Tijdens de eerste bijeenkomst worden kleine ontwerpteams gevormd. In beginsel bestaat een ontwerpteam in deze module uit drie personen, elk met een ander vakgebied als achtergrond. Binnen het team moet je het eens worden over een vorm van zinvolle samenwerking, alsof jullie in het echt op dezelfde school werken.

Alle deelnemers vormen ook een digitale groep. Alle voor iedereen interessante zaken worden (vooral door de docenten) voor deze groep gepubliceerd. Binnen de groep zijn de gevormde ontwerpteams benoemd: je kunt er als ontwerpteam naar believen gebruik van maken. In elk geval publiceer je in deze groep de documenten die door de docenten moeten worden gezien.
Voor deze digitale groepen wordt gebruik gemaakt van het ontwerpatelier-vo. Alle deelnemers zijn daar voor hun digitaal portfolio al lid van. Ook inlognamen en wachtwoorden zijn al vestrekt en opnieuw te gebruiken.

Aantrekkelijke klus
Een ontwerpteam kan pas aan de slag gaan als het een aantrekkelijke klus heeft bedacht. Tijdens de eerste bijeenkomst en in de bijgeleverde studeer- en ontwerpomgevingen komen tal van aanleidingen en mogelijkheden naar voren. Zie hiervoor de eerste stappen van het werkproces.

Zes stappen
Het te verrichten werk is opgedeeld in zes stappen. Het zijn:

1. Orienteren; je bedenkt een aantrekkelijke taak om aan te werken
2. Studeren; je bestuurt relevante literatuur en gebruikt Door! als studieuze omgeving
3. Ontwerpen; je maakt het voorgenomen onderwijsontwerp
4. Uitvoeren; je voert het ontwerp geheel of gedeeltelijk uit op een school
5. Presenteren; je presenteert het script van het uitgevoerde ontwerp, samen wat bewijsmateriaal en een reflectie waarin je de zinvolheid van de samenwerking tussen schoolvakken overweegt.
6. Publiceren; als het werk in orde is bevonden kan het worden gepubliceerd, binnen deze module (als iets dat zinvol studiemateriaal is voor volgende groepen) of in het ontwerpatelier-vo en binnen Door! (als openbare publicatie, bedoeld om een bredere doelgroep te inspireren of te informeren).

Organisatie en planning

Echte en digitale contactmomenten
De module wordt uitgevoerd met het aantal contacturen dat voor dit type module bij het Onderwijscentrum VU staat.
Dit zijn de cijfers:

Aantal college-uren : 6 uur
Aantal uren zelfstudie : 60 uur
Aantal ECTS : 2,5
Minimaal aantal studenten : 7
Maximumaantal studenten : 14

Omdat de module is opgezet als een GEL (geintegreerde e-learning) bestaan de contacturen niet alleen uit college-uren. Er is een planning waarin ook digitale contacten met de docenten zijn opgenomen. Dat is kenmerkend voor zo'n GEL (zie de rubriek 'over de module' voor een algemene beschrijving van kenmerken van een GEL).

Bij elk van de zes stappen van de module is aan te geven wat de echte en digitale contactmomenten zijn. Dan gaat het om contactmomenten met docenten en tussen studenten. Zie het 'organisatieschema' op deze pagina.

Planning in tijd
Zie de beschrijving per stap voor inhoudelijke uitwerking!

Startbijeenkomst: 17 maart, 13.15 uur tot 16.15 uur, onderwijscentrum VU

Eerste digitale contactmoment: voor 24 maart a.s. levert elk ontwerpteam een korte beschrijving van de gekozen taak, op uiterlijk 31 maart a.s. krijg je die retour met commentaar. Omvang: ongeveer een half kantje A-4.

Tot uiterlijk 21 april: je werkt in het eigen echte en digitale ontwerpteam.

Tweede digitale contactmoment: uiterlijk op 21 april a.s. lever je het onderwijsontwerp in, zo'n twee kantjes A-4. Je begint pas aan de uitvoering van heg ontwerp nadat je commentaar van de docenten hebt gekregen. Dat commentaar bereikt je binnen een week.

Na het tweede digitale contactmoment tot uiyerlijk 17 mei: uitvoering van het ontwerp in praktijk. De digitale groepen functioneren naar believen voor onderlinge uitwisseling, raad en daad. Dit is een vrijblijvende functie van de digitale groepen.

Presentaties, afsluitende bijeenkomst: 19 mei, 13.15 uur tot 16.15 uur, onderwijscentrum VU.

Na de presentaties volgt nog een digitaal moment: je publiceert het ontwerp in een van de beschikbare omgevingen.

Docenten:

Els Scheringa, e.scheringa@ond.vu.nl
Erik Vos, e.vos@educatief-ontwerpen.nl

Voor technische zaken m.b.t. digitale groepen (inloggen, wachtwoorden, e.d.):
Cris Bertona, c.bertona@ond.vu.nl

Voor technische zaken m.b.t. Door!:
Erik Vos

Organisatieschema

naar begin van pagina